Phòng hồi sức có rất nhiều người ra vào, mặc đồ giống nhau, và người nhà thường không biết ai là ai.
Biết được giúp hỏi đúng người và hiểu vì sao mọi thứ diễn ra như vậy.
Bác sĩ hồi sức
Đây là người chịu trách nhiệm chính về điều trị.
Họ làm gì
- Đánh giá tổng thể tình trạng người bệnh.
- Quyết định hướng điều trị.
- Điều chỉnh máy thở, thuốc, dịch truyền.
- Tổng hợp ý kiến từ các chuyên khoa.
Đây là người nên hỏi về tình trạng chung và về tiên lượng.
Vì sao mỗi lần lại gặp bác sĩ khác
ICU hoạt động hai mươi bốn giờ, nên có nhiều kíp trực thay nhau.
Mọi thông tin đều được bàn giao qua hồ sơ bệnh án và các buổi giao ban.
Nên bác sĩ trực vẫn nắm được diễn biến — không cần lo rằng họ không biết gì về ca này.
Tuy vậy, nếu muốn trao đổi sâu về hướng điều trị, nên hỏi gặp bác sĩ phụ trách chính và hẹn giờ.
Điều dưỡng hồi sức
Đây là người ở cạnh người bệnh nhiều nhất.
Họ làm gì
- Theo dõi liên tục các chỉ số.
- Thực hiện y lệnh — cho thuốc, chăm sóc.
- Vệ sinh, thay đổi tư thế, chăm sóc da.
- Phát hiện sớm các thay đổi và báo bác sĩ.
Điều dưỡng thường là người nắm rõ nhất các thay đổi trong ngày — vì họ ở đó liên tục.
Nên hỏi điều dưỡng về
- Hôm nay người bệnh thế nào.
- Có ngủ được không, có tỉnh lúc nào không.
- Việc vệ sinh, chăm sóc.
- Gia đình cần mang gì vào.
Đối xử tôn trọng với điều dưỡng là điều nên làm — họ là người chăm sóc người thân của bạn suốt ngày đêm.
Các chuyên khoa phối hợp
Tuỳ tình trạng, có thể có nhiều bác sĩ chuyên khoa cùng tham gia:
- Tim mạch — nếu có vấn đề về tim.
- Hô hấp — nếu có vấn đề phổi.
- Thận — nếu cần lọc máu.
- Thần kinh — nếu có tổn thương não.
Về hội chẩn
Khi nhiều chuyên khoa cùng bàn về một trường hợp, đó gọi là hội chẩn.
Việc tổ chức hội chẩn thể hiện trường hợp đó đang được xem xét kỹ — không phải dấu hiệu xấu.
Có thể hỏi: "Sau hội chẩn thì hướng là gì ạ?"
Các nhân viên khác
- Kỹ thuật viên — vận hành máy móc, lấy mẫu xét nghiệm, chụp phim tại giường.
- Dược sĩ lâm sàng — rà soát thuốc, liều lượng, tương tác.
- Kỹ thuật viên phục hồi chức năng — tập vận động sớm cho người bệnh.
- Chuyên gia dinh dưỡng — tính toán chế độ ăn qua ống.
Cách trao đổi hiệu quả
Về thời điểm
- Hỏi vào giờ được hẹn — hầu hết ICU có giờ trao đổi với người nhà.
- Tránh hỏi lúc đang cấp cứu hoặc đang làm thủ thuật.
- Tránh giờ giao ban.
- Nếu cần gấp — nói rõ là việc gấp.
Về cách hỏi
- Ghi câu hỏi ra giấy trước.
- Hỏi điều quan trọng nhất trước.
- Một người hỏi thay cho cả nhà.
- Ghi chép câu trả lời.
- Hỏi lại nếu chưa hiểu.
Các câu giúp hiểu rõ hơn
- "Bác sĩ giải thích giúp bằng từ ngữ thường ngày được không ạ?"
- "Nghĩa là tình trạng đang tốt lên, giữ nguyên, hay xấu đi ạ?"
- "Điều gì là đáng lo nhất hiện nay?"
- "Trong vài ngày tới mình theo dõi điều gì?"
Câu thứ hai đặc biệt hữu ích — nó quy mọi thông tin phức tạp về một câu trả lời hiểu được.
Vì sao thông tin đôi khi có vẻ không nhất quán
Đây là điều gây bực bội cho nhiều gia đình.
Các lý do thực tế
- Tình trạng người bệnh nặng thay đổi theo giờ — thông tin sáng và chiều có thể khác nhau thật.
- Mỗi chuyên khoa nhìn từ góc độ của mình.
- Có kết quả xét nghiệm mới.
- Cách diễn đạt của mỗi người khác nhau.
Nên làm gì
- Hỏi thẳng khi thấy khác nhau — "Hôm qua cháu nghe là như vậy, hôm nay có gì thay đổi không ạ?"
- Xin gặp bác sĩ phụ trách chính để có bức tranh tổng thể.
- Ghi chép để đối chiếu.
- Không suy diễn từ một câu nói lẻ.
Khi cảm thấy không hài lòng
Điều này có thể xảy ra, và có cách xử lý.
- Nói thẳng nhưng bình tĩnh với người phụ trách.
- Nêu vấn đề cụ thể thay vì cảm xúc chung.
- Xin gặp bác sĩ trưởng khoa nếu cần.
- Tránh gây căng thẳng ngay tại phòng bệnh.
Và cũng nên nhớ: nhân viên ICU làm việc trong áp lực rất cao — sự tôn trọng hai chiều giúp mọi việc thuận lợi hơn cho chính người bệnh.
Người nhà giúp được gì
Nhiều người cảm thấy bất lực. Nhưng có những việc thực sự giúp được:
- Cung cấp thông tin chính xác — tiền sử, thuốc, dị ứng.
- Nói chuyện với người bệnh khi vào thăm.
- Mang những vật quen thuộc nếu được phép.
- Giữ giọng nói quen thuộc bên giường — có ý nghĩa với người bệnh đang tỉnh dần.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Hỏi bác sĩ về tình trạng chung, hỏi điều dưỡng về chăm sóc hằng ngày.
- Hỏi vào giờ được hẹn, ghi câu hỏi trước và ghi chép câu trả lời.
- Câu hỏi hữu ích nhất: "đang tốt lên, giữ nguyên, hay xấu đi ạ?"
Câu hỏi thường gặp
Ai là người nắm rõ nhất tình trạng người bệnh trong ICU?
Bác sĩ hồi sức phụ trách là người tổng hợp mọi thông tin và đưa ra quyết định điều trị, còn điều dưỡng là người ở cạnh người bệnh liên tục nên nắm rõ nhất các thay đổi trong ngày.
Nên hỏi ai về tình trạng chung của người bệnh?
Nên hỏi bác sĩ phụ trách vào giờ trao đổi được hẹn. Các câu hỏi về chăm sóc hằng ngày như vệ sinh, tư thế hay đồ dùng thì có thể hỏi điều dưỡng.
Vì sao mỗi lần hỏi lại gặp bác sĩ khác nhau?
Vì ICU hoạt động liên tục nên có nhiều kíp trực thay nhau. Mọi thông tin đều được bàn giao qua hồ sơ và giao ban, nên bác sĩ trực vẫn nắm được diễn biến.
Hội chẩn nghĩa là gì?
Là khi nhiều bác sĩ ở các chuyên khoa khác nhau cùng bàn về một trường hợp để thống nhất hướng xử trí. Việc tổ chức hội chẩn thể hiện trường hợp đó đang được xem xét kỹ.