Theo dõi lâu dài sau bệnh nặng

Nhiều người nghĩ ra viện là xong. Nhưng một trận bệnh nặng có thể để lại ảnh hưởng cần được theo dõi lâu dài.

Vì sao cần theo dõi

Bệnh nặng và các can thiệp trong hồi sức có thể để lại tác động tới nhiều cơ quan.

Và nhiều tác động không có triệu chứng sớm — chỉ phát hiện được qua thăm khám.

Các mặt thường cần theo dõi

Thận

Đây là điểm quan trọng mà ít người biết.

Người từng bị suy thận cấp có nguy cơ bệnh thận mạn cao hơn về sau — kể cả khi thận đã hồi phục.

Nên làm

• Kiểm tra chức năng thận định kỳ.
• Kiểm tra nước tiểu.
• Nói cho mọi bác sĩ biết tiền sử này — trước khi dùng thuốc hoặc làm thủ thuật có thuốc cản quang.
• Kiểm soát huyết áp.

Phổi

Người từng thở máy hoặc có tổn thương phổi nặng có thể còn:

• Giảm chức năng phổi.
• Khó thở khi gắng sức.
• Ho kéo dài.
• Xơ phổi trong một số trường hợp.

Nên làm

• Đo chức năng hô hấp nếu bác sĩ chỉ định.
• Tập thở.
• Bỏ thuốc lá.
• Tiêm phòng theo tư vấn — cúm, phế cầu.

Tim mạch

• Theo dõi nếu từng có vấn đề tim.
• Kiểm soát huyết áp.
• Kiểm tra mỡ máu, đường huyết.

Nội tiết

• Đường huyết — một số người tăng đường huyết kéo dài sau bệnh nặng.
• Tuyến giáp nếu có chỉ định.
• Các hormone khác tuỳ trường hợp.

Thần kinh và nhận thức

• Trí nhớ, khả năng tập trung.
• Yếu cơ, tê bì.
• Nếu không cải thiện — nên báo bác sĩ.

Tâm lý

• Lo âu, trầm cảm.
• Rối loạn giấc ngủ.
• Ám ảnh sau trải nghiệm.

Đây là phần hay bị bỏ qua nhất — nhưng cũng cần được theo dõi và điều trị.

Các mặt khác

• Dinh dưỡng và cân nặng.
• Sức cơ.
• Da và các sẹo.
• Răng miệng.

Tái khám

Nguyên tắc

• Đi đúng lịch kể cả khi thấy khoẻ.
• Nhiều vấn đề không có triệu chứng sớm.
• Phát hiện sớm thì xử lý dễ hơn.

Chuẩn bị trước mỗi lần

• Ghi câu hỏi ra giấy.
• Ghi các triệu chứng mới.
• Mang kết quả xét nghiệm cũ.
• Mang danh sách thuốc.

Câu nên hỏi

1. "Cháu cần theo dõi những gì về lâu dài ạ?"
2. "Bao lâu kiểm tra một lần?"
3. "Có cần khám chuyên khoa nào không?"
4. "Dấu hiệu nào cần quay lại sớm hơn?"
5. "Có cần kiêng gì không?"
6. "Cháu tiêm phòng gì được?"

Câu số một rất quan trọng và ít người hỏi — nó cho biết kế hoạch theo dõi dài hạn.

Giữ hồ sơ y tế

Đây là việc đơn giản mà giá trị tăng dần theo thời gian.

Nên giữ

• Tóm tắt bệnh án — quan trọng nhất.
• Giấy ra viện.
• Kết quả xét nghiệm quan trọng.
• Phim chụp.

Cách tổ chức

• Một bìa hồ sơ.
• Chụp ảnh lưu vào một album riêng trong điện thoại.
• Sắp xếp theo thời gian.
• Cho người thân biết để ở đâu.

Một trang tóm tắt

Nên có một trang gọn ghi:

• Đã mắc bệnh gì, khi nào.
• Đã nằm hồi sức bao lâu.
• Các cơ quan từng bị ảnh hưởng.
• Thuốc đang dùng.

Để trong ví và chụp ảnh vào điện thoại — rất hữu ích khi khám ở nơi mới hoặc khi cấp cứu.

Khi đi khám ở nơi khác

Luôn nói rõ tiền sử — kể cả khi đi khám vì việc không liên quan.

Cần nói

• Đã từng mắc bệnh gì.
• Đã nằm hồi sức khi nào.
• Các cơ quan từng bị ảnh hưởng.
• Thuốc đang dùng.

Mang theo tóm tắt bệnh án là cách nhanh nhất.

Phòng ngừa

Tiêm phòng

• Hỏi bác sĩ về các mũi nên tiêm — cúm, phế cầu và các loại khác tuỳ tình trạng.
• Người từng có vấn đề về phổi đặc biệt nên chú ý.
• Người nhà cũng nên tiêm phòng.

Lối sống

• Bỏ thuốc lá.
• Hạn chế rượu.
• Vận động đều đặn.
• Ăn uống cân đối.

Đi khám sớm

Người từng bệnh nặng nên đi khám sớm hơn khi có dấu hiệu bất thường — không chờ xem có tự khỏi không.

Về thuốc

• Dùng đúng chỉ định.
• Không tự ngừng.
• Hỏi trước khi dùng thêm bất cứ thứ gì — kể cả thuốc bổ, thuốc nam.
• Nói với bác sĩ về mọi thứ đang dùng.

Cân bằng giữa theo dõi và lo lắng

Đây là điểm cần chú ý.

Nguy cơ ở hai đầu

Điểm cân bằng

• Đi tái khám đúng lịch — không hơn không kém.
• Biết rõ dấu hiệu nào cần chú ý — hỏi bác sĩ để có danh sách cụ thể.
• Còn lại thì sống bình thường.

Câu hỏi giúp ích: "Dấu hiệu nào là cháu thực sự cần quay lại ngay ạ?"

Có danh sách cụ thể thì mọi thứ ngoài danh sách đó có thể chờ tới lần khám sau.

Với người nhà

• Nhắc lịch tái khám.
• Giúp giữ hồ sơ.
• Đi cùng nếu người bệnh cao tuổi.
• Ghi chép những gì bác sĩ nói.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Hỏi bác sĩ: "cháu cần theo dõi những gì về lâu dài?" — câu này ít người hỏi nhưng rất quan trọng.
2. Giữ tóm tắt bệnh án và chụp ảnh lưu — luôn mang theo khi khám ở nơi mới.
3. Người từng suy thận cấp nên nói cho mọi bác sĩ biết trước khi dùng thuốc hoặc làm thủ thuật.

Câu hỏi thường gặp