Vì sao người bệnh được an thần và điều đó nghĩa là gì

Nhìn người thân nằm im, mắt nhắm, không phản ứng khi gọi — đây là hình ảnh rất khó chịu đựng.

Và câu hỏi đầu tiên thường là: "Bác có biết gì không?"

An thần là gì

An thần là trạng thái do thuốc gây ra để người bệnh ngủ hoặc lơ mơ.

Đây là điều bác sĩ chủ động làm, và có thể điều chỉnh hoặc dừng lại được.

Khác với hôn mê

Đây là điểm rất quan trọng cần hiểu.

Một người đang an thần sâu trông giống người hôn mê — nhưng bản chất hoàn toàn khác.

Nên hỏi bác sĩ rõ: "bác đang an thần hay đang hôn mê ạ?"

Câu trả lời thay đổi hoàn toàn cách hiểu tình hình.

Vì sao cần an thần

1. Để chịu được ống thở

Đây là lý do phổ biến nhất.

Ống nội khí quản đi qua họng vào khí quản — người tỉnh táo rất khó chịu đựng được.

Phản xạ tự nhiên là muốn rút ống ra, và điều đó nguy hiểm.

2. Tránh giãy giụa

• Tránh tuột ống thở.
• Tránh tuột dây truyền, ống dẫn lưu.
• Tránh tự rút các thiết bị theo dõi.
• Tránh ngã khỏi giường.

3. Giảm đau và lo sợ

Nằm trong ICU với nhiều thiết bị, nhiều thủ thuật đau — an thần giúp người bệnh không phải trải qua điều đó trong trạng thái tỉnh táo hoàn toàn.

4. Giảm tiêu hao oxy

Đây là lý do y học quan trọng mà ít người biết.

Cơ thể tỉnh táo, lo lắng, giãy giụa tiêu thụ nhiều oxy hơn nhiều.

Với người bệnh mà tim và phổi đang yếu, việc giảm nhu cầu oxy có thể tạo khác biệt lớn.

5. Để thực hiện thủ thuật

Đặt ống, đặt catheter, các can thiệp khác.

Các mức độ an thần

An thần không phải một trạng thái duy nhất — nó là một dải:

• Nhẹ — người bệnh lơ mơ nhưng đáp ứng khi gọi.
• Vừa — đáp ứng khi kích thích mạnh hơn.
• Sâu — không đáp ứng.

Xu hướng hiện nay là giữ ở mức nhẹ nhất có thể — vì an thần sâu kéo dài có nhiều bất lợi.

Nên nếu thấy người bệnh thỉnh thoảng mở mắt, cử động nhẹ — đó có thể là chủ ý của bác sĩ, không phải dấu hiệu bất thường.

Người bệnh có nghe được không

Đây là câu hỏi mà mọi gia đình đều đặt ra.

Câu trả lời thực tế

Mức độ nhận biết khác nhau tuỳ độ sâu của an thần.

Nhưng nhiều người bệnh sau khi tỉnh kể rằng:

• Họ nghe được giọng nói của người thân.
• Họ nhớ một số câu nói.
• Họ cảm nhận được có người nắm tay.
• Họ nhớ cả những điều người khác nói tưởng là họ không nghe được.

Vì vậy

• Vẫn nên nói chuyện nhẹ nhàng khi vào thăm.
• Nói tên mình khi tới.
• Nói những điều bình thường, tích cực.
• Tránh nói về tình trạng nặng nhẹ ngay bên giường.

Điểm thứ tư rất đáng lưu ý — nhiều người bệnh sau khi hồi phục kể rằng họ đã nghe được những cuộc trao đổi lo lắng bên giường mình.

Quá trình giảm an thần

Khi tình trạng cải thiện, bác sĩ sẽ giảm dần thuốc an thần.

Diễn ra thế nào

• Giảm dần, không dừng đột ngột.
• Đánh giá đáp ứng của người bệnh.
• Có thể ngừng tạm để đánh giá mức tỉnh thật.
• Điều chỉnh lại nếu người bệnh chưa chịu được.

Người bệnh tỉnh dần thế nào

Không phải tỉnh một lần là tỉnh hẳn.

Thường là:

• Mở mắt từng lúc.
• Đáp ứng lúc có lúc không.
• Lú lẫn, không biết mình ở đâu.
• Ngủ lại rồi tỉnh lại.

Quá trình này có thể mất nhiều ngày — và có lúc tiến lúc lùi.

Điều này là bình thường, không nên coi một ngày xấu là dấu hiệu tất cả đang xấu đi.

Mê sảng — điều gia đình nên biết trước

Đây là tình trạng khá thường gặp ở người bệnh nặng, và nếu biết trước thì gia đình sẽ bớt hoảng.

Biểu hiện

• Lú lẫn, không biết đang ở đâu, không nhận ra người thân.
• Nói lảm nhảm.
• Kích động, giãy giụa, muốn rút ống.
• Hoặc ngược lại: lờ đờ, không phản ứng.

Vì sao xảy ra

• Bệnh nặng, nhiễm trùng.
• Tác dụng của thuốc.
• Mất nhịp ngày đêm — ICU sáng đèn liên tục, ồn ào.
• Thiếu ngủ.

Điều gia đình cần biết

Người bệnh mê sảng không phải là "bị điên" hay "bị tổn thương não vĩnh viễn".

Đây là tình trạng thường cải thiện dần khi bệnh nền tốt lên.

Nhưng cũng nên biết: mê sảng ở người bệnh nặng cần được báo cho bác sĩ vì đôi khi nó là dấu hiệu của một vấn đề mới.

Gia đình giúp được gì

Đây là lúc người nhà thực sự có vai trò:

• Nói chuyện nhẹ nhàng, trấn an.
• Nhắc lại người bệnh đang ở đâu, đang ngày nào — một cách bình tĩnh, không sốt ruột.
• Mang kính, máy trợ thính của người bệnh vào nếu họ thường dùng — điều này giúp rất nhiều.
• Mang đồng hồ, lịch nếu được phép.

Việc mang kính và máy trợ thính vào là một trong những việc đơn giản mà hiệu quả nhất — người không nhìn rõ, không nghe rõ thì dễ lú lẫn hơn nhiều.

Những câu nên hỏi bác sĩ

1. "Bác đang an thần hay đang hôn mê ạ?"
2. "Mức an thần hiện tại thế nào?"
3. "Dự kiến khi nào giảm an thần?"
4. "Bác có nghe được không?"
5. "Gia đình nên làm gì khi vào thăm?"
6. "Nếu có mê sảng thì mình xử lý thế nào?"

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. An thần khác hôn mê — hãy hỏi rõ người thân mình đang ở trạng thái nào.
2. Vẫn nên nói chuyện khi vào thăm — và tránh nói chuyện lo lắng ngay bên giường.
3. Mê sảng là tình trạng thường gặp và thường cải thiện — mang kính, máy trợ thính và giọng nói quen thuộc giúp được nhiều.

Câu hỏi thường gặp